Νεφρός και ρευματικά νοσήματα - Σαρκοείδωση

  • Η σαρκοείδωση είναι μια αυτοάνοση πολυσυστηματική φλεγμονώδης νόσος αγνώστου αιτιολογίας. Το χαρακτηριστικό της είναι ότι δημιουργεί μικροσκοπικές συσσωρεύσεις κυττάρων σε διάφορα όργανα του σώματος. Αυτές οι συσσωρεύσεις ονομάζονται κοκκιώματα και είναι συναθροίσεις κυττάρων που μοιάζουν με κόκκους άμμου. Όταν ο αριθμός τους είναι μεγάλος τότε επηρεάζουν τη φυσιολογική λειτουργία του οργάνου στο οποίο παρουσιάζονται. Μπορεί να προσβάλλει σχεδόν όλα τα  όργανα του σώματος, αλλά πιο συχνά προσβάλει τους πνεύμονες, τους αδένες του μεσoθωρακίoυ, τους λεμφαδένες, τα μάτια και το δέρμα.

  • Πόσο συχνή είναι;
  • Η σαρκοείδωση εμφανίζεται πιο συχνά σε νεαρούς ενήλικες και των δύο φύλων, ίσως με  λίγο υψηλότερη επίπτωση στις γυναίκες. Η επίπτωση κορυφώνεται στην ηλικιακή ομάδα 25-35 ετών. Μια δεύτερη αιχμή παρατηρείται στις γυναίκες άνω των 50 ετών, ενώ είναι σπάνια στα παιδιά. Την σαρκοείδωση την συναντάμε  σε ολόκληρο τον κόσμο σε όλες τις φυλές. Ο μέσος όρος συχνότητας της είναι 16,5 ανά 100.000 άνδρες και 19 ανά 100.000 πληθυσμού γυναίκες.
  •  
  • Ποιες είναι η κύριες κλινικές εκδηλώσεις;
  • Όταν τα κοκκιώματα αυξηθούν σε μέγεθος ή αθροιστούν σε ένα ή περισσότερα όργανα του σώματος τότε μπορεί να προκαλέσουν διάφορα συμπτώματα, αναλόγως με ποιο/α όργανα έχουν προσβληθεί. Τα συμπτώματα συνήθως εμφανίζονται σταδιακά. Οι  πνεύμονες είναι το πιο συχνό όργανο που προσβάλλεται στο 90% των περιπτώσεων. Όταν αυτοί προσβάλλονται, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως βήχας, πυρετός, απώλεια βάρους, κόπωση. Στο δέρμα, το 25% των ασθενών με σαρκοείδωση θα εμφανίσουν κατά την πορεία της νόσου διάφορες δερματικές βλάβες. Το «οζώδες ερύθημα» είναι χαρακτηριστική βλάβη, συνήθως παρατηρείται στην οξεία έναρξη της νόσου και εξαφανίζεται μόνο του στη διάρκεια λίγων εβδομάδων ή λίγων μηνών από την εμφάνισή του. Η συμμετοχή των οφθαλμών είναι στο 1/3 περίπου των ασθενών με κύρια εκδήλωση την ιριδοκυκλίτιδα.
  •  
  • Πόσο συχνά μπορεί να επηρεάσει το νεφρό η σαρκοείδωση;
  • Αυτό είναι αβέβαιο. Οι μελέτες γύρω από το θέμα δίνουν πολύ διαφορετικά νούμερα εξαιτίας της ετερογένειας της νεφρικής συμμετοχής αλλά και εξαιτίας του ότι συχνά η νεφρική συμμετοχή είναι χωρίς συμπτώματα. Η νεφρική συμμετοχή σε ασθενείς με σαρκοείδωση υπολογίζεται περίπου στο 35 με 50% των ασθενών.                                       
  •  
  • Πως επηρεάζει ο νεφρός σε αυτή την περίπτωση;
  • Συχνές εκδηλώσεις από το νεφρό σε ασθενή με σαρκοείδωση είναι:
  • -η υπερασβεστιουρία (μεγάλες ποσότητες ασβεστίου στα ούρα)
  • -η νεφρασβέστωση (μια γενικευμένη εναπόθεση ασβεστίου στους νεφρούς)
  • -η νεφρολιθίαση
  • Συχνά αυτές οι εκδηλώσεις εμφανίζονται εξαιτίας της διαταραχής στον μεταβολισμό του ασβεστίου που οφείλεται στη σαρκοείδωση.
  • -ο νεφρός μπορεί να συμμετέχει και απευθείας με την εμφάνιση κοκκιωματώδους διάμεσης νεφρίτιδας (η οποία εμφανίζεται στο 7 με 20% των ασθενών με σαρκοείδωση)
  • -η εμφάνιση κάποιας μορφής αγγειίτιδας στο νεφρό, εξαιτίας της σαρκοείδωσης.
  • -σπάνια με σπειραματονεφρίτιδα (φλεγμονή στο σπείραμα). Συχνές εκδηλώσεις από το νεφρό είναι και η λευκωματουρία (πρωτεινουρία), μικροσκοπική αιματουρία, γλυκοζουρία (σάκχαρο στα ούρα).
  •  
  • Πώς η σαρκοείδωση δημιουργεί νεφρασβέστωση;
  • Στα κοκκιώματα της σαρκοείδωσης, παράγεται ενεργοποιημένη βιταμίνη D. Αυτή αυξάνει αρκετά την απορρόφηση του ασβεστίου από το έντερο και από τους νεφρούς με αποτέλεσμα την αύξηση του φορτίου του  ασβεστίου στο αίμα που κάποιες φορές οδηγεί και σε αύξηση της συγκέντρωσης του στο αίμα (υπερασβεστιαιμία). Το παραπάνω ασβέστιο, αποβάλλεται από τους νεφρούς ενώ η μεγάλη συγκέντρωση του εδώ, δημιουργεί νεφρολιθίαση με πιο συχνούς τους λίθους από οξαλικό ασβέστιο ή φωσφορικό ασβέστιο (στο 14% των ασθενών με σαρκοείδωση), νεφρασβέστωση και πολυουρία.
  •  
  • Πάσχω από σαρκοείδωση. Τι πρόγνωση έχει ο νεφρός μου;
  • Η πιθανότητα να εμφανιστεί Χρόνια Νεφρική Νόσος τελικού σταδίου είναι πολύ μικρή. Εάν εμφανιστεί θα οφείλεται σε νεφροπάθεια εξαιτίας της υπερασβεστιαιμίας και μάλιστα της παρατεταμένης και μη θεραπευμένης υπερασβετιαιμίας, μιας χρόνιας κατάστασης που όμως μπορεί να προβλεφθεί.
  •  
  • Έχω σαρκοείδωση. Τι πρέπει να προσέχω σε σχέση με το νεφρό μου;
  • Ο θεράπων γιατρός σας ξέρει πως πρέπει να ελέγχεται ένας ασθενής με σαρκοείδωση. Έλεγχος του ασβεστίου στο αίμα, έλεγχος της ασβεστιουρίας με μέτρηση του ασβεστίου σε ούρα 24ωρου, έλεγχος νεφρικής λειτουργίας με ουρία κρεατινίνη και γενική ούρων καθώς και υπέρηχος νεφρών είναι οι βασικές εξετάσεις για την παρακολούθηση της πιθανής νεφρικής συμμετοχής στην σαρκοείδωση.
  •  

Επιστημονική Ομάδα Ομίλου Νεφρολογικών Κέντρων Mesogeios 

  • Βιβλιογραφία
  • 1. Al-Kofahi K, Korsten P, Ascoli C, Virupannavar S, Mirsaeidi M, Chang I, Qaqish N, Saketkoo LA, Baughman RP, Sweiss NJ. Management of extrapulmonary sarcoidosis: challenges and solutions. Ther Clin Risk Manag. 2016 Nov 7;12:1623-1634. eCollection 2016. Review. PubMed PMID: 27853374; PubMed Central PMCID:PMC5106225.
  • 2. Hilderson I, Van Laecke S, Wauters A, Donck J. Treatment of renal sarcoidosis: is there a guideline? Overview of the different treatment options. Nephrol Dial Transplant. 2014 Oct;29(10):1841-7. doi: 10.1093/ndt/gft442. Epub 2013 Nov 13.Review. PubMed PMID: 24235078.
  • 3. La Rochelle JC, Coogan CL. Urological manifestations of sarcoidosis. J Urol. 2012 Jan;187(1):18-24. doi: 10.1016/j.juro.2011.09.057. Epub 2011 Nov 16. Review.PubMed PMID: 22088341.
  • 4. Dempsey OJ, Paterson EW, Kerr KM, Denison AR. Sarcoidosis. BMJ. 2009 Aug 28;339:b3206. doi: 10.1136/bmj.b3206. Review. PubMed PMID: 19717499.
  • 5. Nunes H, Bouvry D, Soler P, Valeyre D. Sarcoidosis. Orphanet J Rare Dis. 2007 Nov 19;2:46. Review. PubMed PMID: 18021432; PubMed Central PMCID: PMC2169207.
  • 6. Berliner AR, Haas M, Choi MJ. Sarcoidosis: the nephrologist's perspective. Am J Kidney Dis. 2006 Nov;48(5):856-70. Review. PubMed PMID: 17060009.
  • 7. Wu JJ, Schiff KR. Sarcoidosis. Am Fam Physician. 2004 Jul 15;70(2):312-22. Review. PubMed PMID: 15291090.
  • 8. Rodman JS, Mahler RJ. Kidney stones as a manifestation of hypercalcemic disorders. Hyperparathyroidism and sarcoidosis. Urol Clin North Am. 2000 May;27(2):275-85, viii. Review. PubMed PMID: 10778470.
  • 9. Newman LS, Rose CS, Maier LA. Sarcoidosis. N Engl J Med. 1997 Apr 24;336(17):1224-34. Review. Erratum in: N Engl J Med 1997 Jul 10;337(2):139. PubMed PMID: 9110911.

 
Κορυφή